بر اساس اطلاعات موجود در اینترنت، در 5 اردیبهشت 1346، یک روز پس از افتتاح کارخانه ملی خودروسازی ایران در بزرگراه تهران – کرج، شاه و فرح به شمال شرق تهران رفتند، به طوری که یکی از تیترهای صفحه اول روزنامه های عصر به اخبار زیرساخت های اقتصادی اختصاص یافت. سد فرحناز افتتاح شد

این خبر در روزی منتشر شد که روزنامه اخبار مختلفی را در صفحه اول خود منعکس کرد. در سطح بین المللی همه توجهات معطوف به خبر دستگیری مارتین بورمن، معاون هیتلر در گواتمالا بود. در صحنه داخلی، اولین کنفرانس حزب ایران نوین در تهران برگزار شد و هواپیمای اف 15 سقوط کرد. نیروی هوایی ارتش پنجم در پایگاه شاهرخی همدان بیش از سایر اخبار مورد توجه قرار گرفت.

ساخت سد در چه سالی آغاز شد؟

در آن روز علاوه بر شاه و فرح، غلامرضا پهلوی، امیرعباس هویدا، نخست وزیر وقت شریف امامی، رئیس وقت مجلس سنا، ریاضی رئیس وقت مجلس شورای ملی در محل این پروژه برای افتتاح سد «فرحناز» که در مدت 3 سال بر روی رودخانه جاجرود من محمد شاه ساخته شد، حضور داشتند.

روز بهره برداری اعلام کرد که دریاچه پشت سد که از فروردین 1346 ذخیره شده بود، تقریباً به نصف ظرفیت خود پر شد و مابقی به تدریج تکمیل خواهد شد. از سوی دیگر، اعلام شد که اگرچه آب این سد در سال 1346 «بسیار مصرف شرب» نخواهد داشت، اما برق تولیدی در آن از اواخر پاییز وارد شبکه خواهد شد.

این پروژه زیربنایی در شرایطی به مرحله اجرا درآمد که مراحل مطالعاتی آن از تیرماه 1339 آغاز شد اما در اردیبهشت 1343 بتن ریزی سد اصلی با حضور شاه آغاز شد و طی 3 سال بیش از 770 هزار مترمکعب بتن در سد اصلی ریخته شد.

آمارهای جالب از ساخت سد لیتیان

بر اساس گزارش ارائه شده در روز افتتاح، سد فرحناز دارای 24 ستون بوده و ارتفاع آن از سطح دریا یک هزار و 612 متر بوده است. حداکثر ارتفاع سد از پی حدود 107 متر در نظر گرفته شد. حداکثر ارتفاع سد از بستر رودخانه 80 متر، حداکثر ضخامت پی 107 متر و ظرفیت دریاچه سد 95 میلیون متر مکعب است.

از سوی دیگر پیش بینی های لازم برای تولید برق در سد فرحناز نیز انجام شد و گفته شد میزان برقی که از زیرساخت های برق این سد به تهران منتقل می شود سالانه حدود 51 میلیون کیلووات ساعت خواهد بود. قرار بود این رقم پس از افتتاح سد لار به 72 میلیون کیلووات ساعت در سال برسد.

نکته مهم دیگر در افتتاح سد لتیان، طراحی خطوط انتقال آب به تهران است. برای انتقال 180 میلیون مترمکعب آب به تهران از سد فرحناز و لار، تونلی به طول 9576 متر و ظرفیت حمل 9 متر مکعب بر ثانیه احداث شد.

بخش جالب دیگر آمار ساخت سد فرحناز مربوط به مصرف مصالح ساختمانی مورد نیاز است. گفته شد در این طرح 7 هزار و 184 تن فولاد و 266 هزار تن سیمان مصرف شده است. سیمان از سه کارخانه «لوشان»، «ری» و «تهران» خریداری شده است.

ماجرای تغییر نام ۱۱ سد ایرانی

پس از پیروزی انقلاب نام سد فرحناز به لیتیان تغییر یافت. در 15 مرداد 1358 شورای دولت موقت بنا به پیشنهاد وزارت نیرو و مسئولیت آن عباس تاج کاشانی، مصوبه ای به امضای مهدی بازرگان صادر کرد که بر اساس آن نام جدیدی برای 11 سد کشور انتخاب شد.

بر اساس این مصوبه، نام‌های جدید سدهای ایران عبارتند از: سد محمدرضا پهلوی: سد دیز، سد فرح: سد سورود، سد شهناز پهلوی: سد اکباتان، سد شاه اسماعیل: سد گلبایگان، فرحناز پهلوی: سد مه‌بادم، لیتیان دم‌بدم، سد شهناز پهلوی، دان‌جمهور لیتیان. سد: سد زرین رود، داریوش. سد کبیر: سد «درودزن»، سد رضاشاه کبیر: «کارون» و سد نادرشاه: سد «مارون».